Niektóre rośliny i zwierzęta, które spotykamy w Polsce, nie występują tu naturalnie. Jeżeli taki gatunek zaczyna szybko się rozprzestrzeniać i negatywnie wpływać na rodzime gatunki, środowisko, gospodarkę lub zdrowie człowieka, może zostać uznany za inwazyjny gatunek obcy (IGO).
Nie oznacza to, że każda obca roślina czy każde zwierzę spotkane w Polsce jest gatunkiem inwazyjnym. IGO to określone gatunki znajdujące się w oficjalnych wykazach i objęte szczególnymi przepisami.
Rośliny i zwierzęta – czego dotyczy problem?
IGO mogą stanowić zarówno rośliny, jak i zwierzęta. Wśród przykładów wymienianych przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska znajdują się m.in. barszcze kaukaskie, rdestowce czy nutrie.
Dlaczego ich obecność może być problemem? Gatunki obce mogą w nowych warunkach nie napotykać naturalnych ograniczeń, które występowały w ich pierwotnym środowisku. W efekcie mogą szybko zwiększać swoją liczebność i zajmować kolejne obszary, konkurując z rodzimymi gatunkami, zmieniając funkcjonowanie ekosystemów lub powodując inne szkody.
Dlatego tak ważne jest wczesne wykrywanie nowych stanowisk IGO i przekazywanie informacji odpowiednim instytucjom.
Zauważyłeś gatunek, który może być IGO? Zgłoś go
Jeżeli stwierdzisz w środowisku obecność gatunku znajdującego się na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej lub Polski, należy niezwłocznie zgłosić ten fakt gminie właściwej dla miejsca jego występowania.
Nie trzeba samodzielnie podejmować działań związanych z usuwaniem lub zwalczaniem takiego gatunku. Zgłoszenie zostanie przekazane właściwym organom, które zajmują się oceną sytuacji i dalszym postępowaniem.
Co powinno zawierać zgłoszenie?
W zgłoszeniu należy podać:
- imię i nazwisko oraz dane kontaktowe – np. adres e-mail lub numer telefonu,
- nazwę gatunku, jeżeli jest nam znana,
- liczbę zaobserwowanych osobników albo przybliżoną powierzchnię zajmowaną przez rośliny – jeżeli można to określić,
- dokładne miejsce i datę stwierdzenia gatunku,
- fotografię potwierdzającą jego obecność – jeżeli została wykonana.
Jeżeli nie mamy pewności, z jakim gatunkiem mamy do czynienia, warto przede wszystkim zrobić wyraźne zdjęcia, zanotować dokładne miejsce obserwacji i sprawdzić, czy dany gatunek znajduje się w oficjalnym wykazie IGO.
Jak przekazać zgłoszenie?
Zgłoszenie można przekazać do gminy:
- w formie papierowej,
- elektronicznie, np. za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej,
- pocztą elektroniczną.
Instrukcja zgłaszania nowych stanowisk IGO
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska udostępnia również wzór zgłoszenia, który można wykorzystać przy przekazywaniu informacji o nowym stanowisku IGO.
Co dzieje się ze zgłoszeniem?
Po otrzymaniu zgłoszenia gmina sprawdza jego kompletność, a następnie przekazuje je właściwemu organowi, m.in. Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska, który wprowadza dane do Centralnego Rejestru Danych o IGO. Zweryfikowane informacje o stanowiskach IGO są następnie dostępne w Geoserwisie GDOŚ.
W zależności od gatunku i sytuacji mogą zostać podjęte odpowiednie działania zaradcze, których celem jest m.in. eliminacja, ograniczenie liczebności lub izolacja populacji IGO.
Gdzie sprawdzić, czy dany gatunek jest IGO?
Aktualne wykazy inwazyjnych gatunków obcych oraz szczegółowe informacje dotyczące ich rozpoznawania, zgłaszania i zwalczania są dostępne na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Informacje GDOŚ o inwazyjnych gatunkach obcych
Warto pamiętać: nie każda obca roślina czy zwierzę jest IGO. Jeżeli jednak zauważymy gatunek znajdujący się w oficjalnym wykazie i jego nowe stanowisko w środowisku, warto niezwłocznie przekazać taką informację gminie. Szybkie zgłoszenie może pomóc w ograniczeniu jego dalszego rozprzestrzeniania się.
