piątek, 18 sierpnia 2017
Strona głównaAktualnościGaleriaBIPKontakt

HISTORIA MIASTA - Strona 3
Spis treści
HISTORIA MIASTA
Strona 2
Strona 3
Wszystkie strony
HISTORIA MIASTA - Strona 3.

Dawna topografia Przeworska i osadnictwo

Lodowce i rzeki polodowcowe sprzed tysiącleci znacząco wpłynęły na ukształtowanie się powierzchni ziemi przeworskiej, albowiem zostawiły po sobie m.in. liczne moreny czołowe. Wzgórza owych moren, częstokroć pokryte warstwą nawianych, urodzajnych gleb lessowych odegrały obok dorzecza Mleczki szczególną rolę dla osadnictwa.

W średniowieczu na jednym z takich wzgórz o wysokości 203 m n.p.m. wzniesiono Przeworsk. Miejsce wprost idealne pod względem istniejących naturalnych warunków obronności. Wzgórze od strony południowej opada ku rzece Mleczce, dziś przepływającej w znacznej odległości od miasta na skutek melioracji przeprowadzonej w 1910 roku. Mleczkę charakteryzowało bardzo kręte koryto, co było przyczyną częstych wylewów powodujących szkody w rolnictwie. Zmieniono jej regulację przez wyprostowanie biegu i rozszerzenie przekroju koryta.

Dalej na południe znajdowały się obszary bagniste, niezmiernie trudne do przebycia bagna i stawy. W okresie wczesnośredniowiecznym, kiedy wzniesiono gród obronny, stanowiący centrum osadnictwa - usypano wał. Jednakże nie pozostały po nim żadne ślady na powierzchni wzgórza, ponieważ pierwotne ukształtowanie terenu zostało poważnie zmienione przez rozległe prace budowlano - ziemne, podjęte na przełomie średniowiecza i czasów renesansowych. Niemniej jednak archeolodzy odkryli fragment wczesnośredniowiecznego wału grodu oraz inne zabytki z tamtego okresu.

Najbardziej zagrożone były strony wschodnia i zachodnia (stanowiły łatwy cel do zdobycia), stąd też wzięło się cyplowate położenie średniowiecznych kościołów. W części zachodniej Przeworska wybudowano kościół farny św.Ducha, a we wschodniej klasztor bernardynów. Strona północna zabezpieczona została solidnymi murami obronnymi oraz głęboką, miejską fosą wypełnioną wodą. Na tzw. "Mokrej Stronie", tylko niektóre odcinki zostały wzmocnione ceglanymi murami, poza tym usypano wały ziemne (stąd w dzisiejszej topografii Przeworska pochodzi nazwa ulicy Wałowej).

Ulice Przeworska przebiegają z zachodu na wschód, na co w równym stopniu wpłynęły zarówno względy obronne, jak i przebieg ważnych dróg handlowych. Przez Przeworsk przebiegał szlak handlowy wiodący z Lwowa przez Przemyśl do Krakowa oraz z Sandomierza na Węgry. Przejeżdżający kupcy kontaktowali się z miejscową ludnością. Przeworsk był dla nich jednym z etapów wymiany handlowej.

Najistotniejsze dla rozwoju osadnictwa zawsze były czynniki geograficzne, również w przypadku okolic Przeworska.Tutaj rozwijało się ono głównie w dolinach rzek, strumyków i potoków. Wykopaliska archeologiczne i nazwy osiedli świadczą o ich początkach sięgających co najmniej czasów wczesnohistorycznych. Przeworsk, uchodzi za jedną z najstarszych osad. Do bardzo starych miejscowości należą również: Gać, Studzian, Grzęska, Sietesz, Nowosielce, Siedleczka. Nazwy osad najczęściej mają charakter topograficzny, rzadziej zaś patroniczny. Trafiają się także nazwy określające siedziby mieszkańców. Ziemia przeworska, ze względu na sprzyjające warunki geograficzne była i jest okolicą o gęstym zaludnieniu.

 



 

 

Strona głównaAktualnościGaleriaBIPKontakt