czwartek, 4 czerwca 2020
Strona głównaAktualnościGaleriaBIPKontakt


WSPOMNIENIA PRZY MOGILE POWSTAŃCZEJ
Wpisany przez Wojciech Pieniążek   
czwartek, 23 stycznia 2020 11:18
WSPOMNIENIA PRZY MOGILE POWSTAŃCZEJ.

Powstańcy 1863 roku (…)
pozostaną wzorem wielu cnót żołnierskich,
które naśladować będziemy
. Józef Piłsudski

Przy Mogile Powstańczej 22 stycznia, w roku 2020, roku obchodów setnej rocznicy Bitwy Warszawskiej i cudu obronionej niepodległości, wspomnieliśmy Weteranów Powstania.

Kiedy żołnierze partii powstańczych byli jeszcze w pełni sił, służyli społeczeństwu, a nade wszystko byli symbolem Polski. W Przeworsku ustawiali się w czworoboku wokół ogniska i śpiewali pieśni. Na pamiątkę tego, jak co roku, na placu przy Mogile zapłonęło harcerskie ognisko. Gawęda rozpoczęła się od słowa: CZUWAJ.

W bezpiecznym i pełnym wygód świecie zrozumienie tego słowa i wyobrażenie trudu trwającej dwa lata walki partyzanckiej jest coraz trudniejsze. Tamtego popołudnia wiał wiatr, rozwiewał we wszystkie strony dym, a ostre okruchy zamarzającego deszczu kłuły twarz. Na okoliczność apelu styczniowego udała się bardzo dobra pogoda. Dowódcy partii powstańczych zostali zaprzysiężeni, a kwadrans musztry i meldunków wspomną ze słowami – ależ było zimno.
– Ano, 157 lat temu w lesie też było zimno i do tego głodno. A czasem… bez broni. Nieustannie czuwaj, bo nie wiesz, skąd nadejdzie rosyjski oddział.

Weterani powstania byli niezwykłymi postaciami. Kiedy pojawiali się na ulicy, ludzie zdejmowali przed nimi czapki. A młodzież harcerska obowiązkowo salutowała. Także dlatego, że nosili wizerunek Orła. W wolnej Polsce Naczelnik Państwa specjalnym rozkazem przyznał Weteranom prawo noszenia mundurów, które uszyto według specjalnego kroju oraz orzełka wzoru wojskowego wysokości od dołu tarczy do szczytu korony 5 i 1/2 cm. Wszystkie miały – zgodnie z rysunkiem załączonym do przepisu z 1920 roku – pozłocone szlaki tarczy amazonek, dzioby i szpony, na tarczy umieszczoną sławetną datę 1863. Część egzemplarzy miała wytłaczaną na piersi orła literę „W”.

Łatwo policzyć, że w roku Bitwy Warszawskiej minęło 57 od wybuchu powstania styczniowego. Sylwetka w granatowym, szamerowanym po dawnemu mundurze, w wysokiej rogatywce była coraz rzadszym widokiem… Kończyło się ziemskie czuwanie, powstańcy odchodzili na Wieczną Wartę… Pogrzeby Weteranów w czasach międzywojennych, tak jak po wojnie obronnej pogrzeby ostatnich już kawalerzystów września, były wielkimi patriotycznymi manifestacjami.

Dowódcy zaprezentowali swoim zastępom – partiom – orła na rozecie w czerwonym polu, karabele i batorówki, którymi oddali salut. Ucichły dalekie odgłosy bitwy a odezwały się… dzwony.

A ranek, mroźny ranek sypie w oczy świtem.
A konie? Konie walą o ziemię kopytem
Konnica ma rabaty pełne galanterii
Lansjery-bohatery! Czołem kawalerii!
Hej, kwiaty na armaty! Żołnierzom do dłoni!
Katedra oszalała! Ze wszystkich sił dzwoni.
Szeregi za szeregiem! Sztandary! Sztandary!
A On mówić nie może! Mundur na nim szary.

W apelu powstańczym 22 stycznia 2020 udział wzięli harcerze z 13. Przeworskiej Drużyny Harcerek i Harcerzy Kresy, Drużyny Bytnarówka z Ostrowa, zastępca Burmistrza Miasta Przeworska Wojciech Superson, Przewodniczący Rady Miasta Przeworska Tomasz Majba, a także dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury Andrzej Kowalski.

Harcerze zapalili Światła Pamięci, goście położyli na Mogile biało-czerwone bukiety kwiatów. Świerczyna, która okryła Krzyż Powstańczy, będzie przypominać styczniowe obozy, przekradanie się przez zieloną granicę z Galicji do Królestwa, może echa leśne, w których brzmiały odgłosy wystrzałów i… pieśni. Chcesz to usłyszeć?

CZUWAJ.
hm. Agnieszka Bernacka

FOTOGALERIA

 

 

 

Strona głównaAktualnościGaleriaBIPKontakt